Ο ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΗ ΛΕΣΒΟΥ

 

proistorikos_oikismos_thermi

Ο προϊστορικός οικισμός της Θερμής εντοπίστηκε και ανασκάφτηκε από την

Winifred Lamb την περίοδο 1929-1933, ενώ τα αποτελέσματα των ερευνών

δημοσιεύτηκαν το 1936. Την περίοδο 2004-2008 στα πλαίσια ανάδειξης του

χώρου του οικισμού πραγματοποιήθηκε συμπληρωματική ανασκαφή από την

Κ΄ ΕΠΚΑ, υπό την έφορο Φιλανιώτου Όλγα.

Ο προϊστορικός οικισμός της Θερμής βρίσκεται στην ανατολική ακτή της

Λέσβου 12 χλμ μακριά από την απέναντι ακτή της Μικράς Ασίας. Η επαφή αυτή θα την καθιστούσε το σημαντικότερο λιμάνι του νησιού (λιμάνι το οποίο δεν

αποκαλύφθηκε λόγω της θαλάσσιας διάβρωσης που έχει υποστεί το παράκτιο

μέτωπο του οικισμού). Η πεδιάδα της Θερμής είναι από τις πλέον εύφορες

περιοχές του νησιού. Σε έναν χαμηλό λόφο, ανάμεσα σε δύο χείμαρρους,

ιδρύθηκε γύρω στο 3000 π.Χ. και ήκμασε στη μεγαλύτερη διάρκεια της 3ης

χιλιετίας π.Χ. Ο οικισμός διακρίνεται σε 5 οικοδομικές φάσεις, δύο από τις

οποίες έχουν δύο υποφάσεις και αποτελεί τον πληρέστερα

ερευνημένο οικισμό της πρώιμης εποχής του χαλκού στο ΒΑ Αιγαίο μαζί με αυτόν της Πολιόχνης.

Σε όλες τις φάσεις, μέσα στα σπίτια υπήρχαν εστίες για μαγείρεμα ή θέρμανση και αποθηκευτικοί χώροι με πιθάρια. Κτιστές εξέδρες, ανάλογα με το σχήμα και το μέγεθός τους, μπορεί να λειτουργούσαν ως κρεβάτια, πάγκοι εργασίας, βωμοί, ή μονωμένες από την υγρασία του εδάφους επιφάνειες για την τοποθέτηση τροφίμων.

Οι εστίες, τα μαγειρικά σκεύη και τα ποικίλα εργαλεία από πέτρα, μέταλλο, οστό, που βρέθηκαν σε όλες τις φάσεις της Θερμής, μας μιλούν για την καθημερινή ζωή και τις ασχολίες των κατοίκων: κυνήγι και ψάρεμα, καλλιέργεια της γης, άλεσμα δημητριακών και οσπρίων, μαγείρεμα, γνέσιμο του μαλλιού ή του λιναριού, υφαντική σε όρθιους αργαλιούς, ράψιμο ρούχων και κατεργασία δερμάτων, ξυλουργική και κατ’ επέκταση ναυπηγική, τέχνη απαραίτητη για την ανάπτυξη εξωτερικών σχέσεων.

Από τα οργανικά κατάλοιπα (σπόρους και οστά ζώων) που περισυλλέχθηκαν, μαθαίνουμε ότι οι προϊστορικοί κάτοικοι της Θερμής καλλιεργούσαν δημητριακά, όσπρια, αμπέλια και ελιές και εξέτρεφαν χοίρους, βοοειδή και αιγοπρόβατα, από τα οποία θα έπαιρναν εκτός από το κρέας και το γάλα, δέρματα και μαλλί. Κυνηγούσαν ελάφια, λαγούς και αγριόχοιρους και ψάρευαν.

Η κεραμική παραγωγή που εντοπίζεται στην Θερμή σε μια γενική προσέγγιση

είναι αποκλειστικά χειροποίητη, κατασκευασμένη από καλής ποιότητας και

τοπικής προέλευσης πηλό, στιλβωμένη.

Ο οικισμός της Θερμής λόγω της θέσης του και κατ’ επέκταση τις

πολιτισμικές επιρροές και τις εμπορικές συναλλαγές με την απέναντι

Μικρασιατική Ακτή, έγινε ένα πλούσιο κέντρο. Εξελίχθηκε έτσι σε ένα κέντρο

μεταλλοτεχνίας όπως μας δείχνουν τα μετάλλινα αντικείμενα που βρέθηκαν

καθώς και από εργαλεία για την κατεργασία του χαλκού.

Εκτός από την κεραμική της Θερμής, που μαρτυρεί σχέσεις με την Τροία, τις Κυκλάδες, την ηπειρωτική Ελλάδα και τη Μακεδονία, εύγλωττα παραδείγματα εξωτερικών επαφών αποτελούν τα πρώιμα σχηματικά ειδώλια που απηχούν τύπους της Τροίας, οι μαρμάρινες κυκλαδικές φιάλες, οι κυκλαδικής έμπνευσης περόνες με

πτηνόσχημη κεφαλή, αλλά και οι εισαγωγές μετάλλων, ακόμα και του δυσεύρετου την εποχή εκείνη κασσίτερου.

Λίγο πριν το τέλος της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, κατά το 2400 π.Χ., η Θερμή εγκαταλείφθηκε για άγνωστους λόγους – ίσως εξαιτίας γενικότερων ανακατατάξεων που την οδήγησαν σε μαρασμό.

 

 

 

 

Κουταλέλλη Μαρία

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο: