Τήλος, ένας κρυφός παράδεισος

 

9764440843_15dfd86d3e_bimg_20160712_131003

Κρυστάλλινα, πεντακάθαρα νερά, δαντελένια ακρογιάλια, ζωγραφιστές βουνοκορφές και φιλόξενοι άνθρωποι είναι περιγραφές που θα μπορούσαν να ταιριάζουν στα περισσότερα, αν όχι σε όλα, τα ελληνικά νησιά. Η Τήλος, ωστόσο έχει πάμπολλους λόγους για να ξεχωρίσει από τα υπόλοιπα πανέμορφα νησιά μας. Πρόκειται για έναν κρυφό παράδεισο που αν αντέξεις το πολύωρο ταξίδι, θα σε ανταμείψει με όλες του τις χάρες.

Η Τήλος είναι ένας τόπος που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί sui generis. Η απόσταση της και η όχι και τόσο καλή σύνδεση της με την ηπειρωτική Ελλάδα είναι η σωτηρία αλλά και η κατάρα της. Από τη μία αυτή η απόσταση την έχει κρατήσει μακριά από την άκρατη «ανάπτυξη», από την αχαλίνωτη εκμετάλλευση και το ανελέητο ποδοπάτημα των αχόρταγων επισκεπτών, οι οποίοι ψάχνοντας για μια από τα ίδια, θα έφευγαν ανεπιστρεπτί αφήνοντας πίσω τους συντρίμμια.

Αντίθετα, το νησί έχει παραμείνει σχεδόν ανέγγιχτο από την ανθρώπινη παρέμβαση, το περιβάλλον βιώνει μια ήπια οικιστική ανάπτυξη και το βασικότερο, οι κάτοικοι κι επιχειρηματίες στη συντριπτική τους πλειοψηφία παραμένουν άνθρωποι που σε κοιτάζουν στα μάτια κι όχι στην τσέπη. Κι όλα αυτά σε χρόνια δύσκολα και σε σεζόν πολύ περιορισμένες, αφού όπως είπαμε πρόκειται για προορισμό που απέχει παρασάγγας από νησιά με τεράστια απήχηση σε ξένους και Έλληνες τουρίστες.

Από δυο χωριά…

Αυτό το βραχώδες αλλά εύφορο νησάκι αποτελείται από δύο χωριά, τα Λιβάδια, το λιμάνι της Τήλου και το Μεγάλο Χωριό. Το πρώτο θα λέγαμε ότι πρόκειται για το κυρίως τουριστικό κέντρο της Τήλου, με τις περισσότερες ταβέρνες και ενοικιαζόμενα δωμάτια. Στην πλατεία τα παιδιά παίζουν άφοβα κι οι γονείς μπορούν να απολαύσουν στιγμές ξεγνοιασιάς πίνοντας τον καφέ ή το ποτό στο μπαράκι της πλατείας.

Από τη μικρή μαρίνα, δίπλα στο λιμάνι μέχρι την άλλη άκρη του κόλπου του χωριού, έχει δημιουργηθεί ένας υπέροχος πεζόδρομος, με διάφορα μαγαζάκια κατά μήκος του και μια μεγάλη παραλία με αλμυρίκια και λίγες ομπρέλες. Τα νερά είναι καθάρια και γάργαρα ακόμα και μέσα στο λιμάνι. Αν είσαι και αθλητικός τύπος μπορείς να τρέξεις στον πεζόδρομο

Το Μεγάλο Χωριό είναι η πρωτεύουσα του νησιού και απέχει 7χλμ. από το λιμάνι. Τα λευκά σπιτάκια με τα μπλε παράθυρα βρίσκονται σκαρφαλωμένα πάνω στο βράχο υπό τη σκιά του μεσαιωνικού κάστρου, πνιγμένα μες τις πολύχρωμες βουκαμβίλιες. Η μικρή πλατεία του χωριού είναι εντυπωσιακή τόσο για το υπέροχο πλακόστρωτο όσο και για το γεγονός ότι είναι περικυκλωμένη από κτήρια και δεν φαίνεται από τον δρόμο.

Όμορφα αλλά δύσκολα

Από την άλλη η Τήλος βρίσκεται στην πιο άγονη ρότα των πλοίων που συνδέουν τα Δωδεκάνησα με την υπόλοιπη Ελλάδα και κυρίως τον Πειραιά. Επιπλέον, οι οικονομικές δυσκολίες ανάγκασαν τη δημοτική αρχή να παροπλίσει το καραβάκι που είχε ναυλώσει για να εξυπηρετεί τους κατοίκους και επισκέπτες του νησιού όλο το χρόνο με τη Ρόδο. Αυτό το γεγονός δημιουργεί μεγάλες δυσκολίες στην καθημερινότητα των μόνιμων κατοίκων, που αριθμούν μερικές εκατοντάδες, όπως ο ανεφοδιασμός σε είδη πρώτης ανάγκης, οι επισκέψεις σε ειδικούς γιατρούς, αλλά και οι συναλλαγές με τράπεζες και υπηρεσίες. Ενώ κατά τους θερινούς μήνες περιορίζονται οι τουριστικές ροές, μια και η προσβασιμότητα στο νησί γίνεται πιο αραιή και προβληματική.

Ένα ακόμα θέμα που αντιμετωπίζει η δημοτική αρχή είναι η έλλειψη μόνιμου γιατρού. Ωστόσο, το νησί καλύπτεται ιατρικά έστω και για τις πρώτες ανάγκες από έναν εξαιρετικό γιατρό του Κόσμου κι έναν επίσης λαμπρό στρατιώτη γιατρό που είναι σε ετοιμότητα ανά πάσα στιγμή. Όπως όμως όλα δείχνουν κι αυτό το ζήτημα είναι προς επίλυση.

Η δύναμη της φύσης

Για τους φυσιολάτρες η Τήλος αποτελεί τον ιδανικό προορισμό. Πρόκειται για νησί με ορεινούς αλλά κατάφυτους όγκους και εύφορες κοιλάδες όπου φυτρώνουν τετρακόσια είδη λουλουδιών και βοτάνων. Όλο το νησί είναι ένα τεράστιο οικολογικό πάρκο, διότι παρά τη μικρή του έκταση, μόλις 63 τ. χιλιόμετρα, φιλοξενεί πολλά σπάνια και προστατευόμενα είδη χλωρίδας και πανίδας. Γι’ αυτό το λόγο έχει χαρακτηριστεί Ζώνη ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) και έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα LIFE – ΦΥΣΗ, ώστε να προστατευθούν σημαντικά είδη πτηνών, όπως ο Σπιζαετός, ο Θαλασσοκόρακας κι ο Μαυροπετρίτης.

Η Τήλος ήταν διάσημη από την αρχαιότητα για τα βότανά της και γνώρισε μεγάλη ακμή στα κλασικά χρόνια. Τότε έζησε στο νησί η φημισμένη ποιήτρια Ήριννα. Επίσης, είναι το μέρος όπου έζησαν οι τελευταίοι νάνοι ελέφαντες της Ευρώπης και το σημείο του πλανήτη όπου συγκεντρώνει το μεγαλύτερο αριθμό απολιθωμάτων του εξαφανισμένου αυτού είδους. Οι νάνοι ελέφαντες έφτασαν στο νησί κολυμπώντας από την Μικρά Ασία πριν από περίπου 45.000 χρόνια κι εξαφανίστηκαν πριν από 4.000 χρόνια.

Στο δρόμο για το Μεγάλο Χωρίο υπάρχει το σπήλαιο Χαρκαδιό όπου ανακαλύφθηκαν τα οστά των νάνων ελεφάντων. Εκεί έχει χτιστεί ένα μοντέρνο μουσείο όπου αναμένεται να φιλοξενήσει τα παλαιοντολογικά ευρήματα.

Το νησί των περιπατητών

Η Τήλος είναι ένα νησί που περπατείται από άκρη σ’ άκρη χάρη στα αναρίθμητα μονοπάτια της. Εκτός από τις όμορφες παραλίες που θα συναντήσετε, θα βαρεθείτε να μετράτε ξωκλήσια και… τρισχαριτωμένα κατσικάκια. Αυτά τα τελευταία αποτελούν μια από τις ατραξιόν του νησιού, μια και τα φαντασμαγορικά σκαρφαλώματα τους στα απόκρημνα βράχια θα σας κόψουν την ανάσα! Είναι βέβαια και πολύ νόστιμα και φυσικά δεν υπάρχει τηλιακός που να μην τα μαγειρεύει υπέροχα!

Ένας άλλος θαυμάσιος τρόπος να δείτε την Τήλο με… άλλο μάτι είναι να κάνετε το γύρο του νησιού με βάρκα. Θα μείνετε κατάπληκτοι από την κρυστάλλινη διαύγεια των νερών και τα μαγευτικά χρώματα τους. Σπηλιές και χρωματιστές απάτητες παραλίες απλώνονται και συγκινούν με την ομορφιά τους.

Επίσης, η Τήλος είναι ένα από ελάχιστα μέρη στην Ελλάδα όπου επιτρέπεται το ελεύθερο κάμπινγκ. Στην Έριστος τη μεγαλύτερη παράλια του νησιού τα αλμυρίκια δημιουργούν μεγάλους φυσικούς ίσκιους και ειδυλλιακή ατμόσφαιρα, η δημοτική αρχή έχει φροντίσει να φτιάξει στεγαζόμενες τουαλέτες και ντουζιέρες για την καλύτερη εξυπηρέτηση των κατασκηνωτών και τη διατήρηση της καθαριότητας. Εκεί θα βρείτε την καλύτερη καντίνα και τον πιο κουλ καντινιέρη της επικράτειας, την καντίνα του Στέλιου. Αφού «αράξετε» στις πολύχρωμες αιώρες, ο πάντα χαμογελαστός Στέλιος είναι έτοιμος να σας προσφέρει από μένουλα παστή φτιαγμένη απ’ τα χεράκια του μέχρι το πιο δροσιστικό μοχίτο!

Το μικρό χωριό

Στο δρόμο από τα Λιβάδια για το Μεγάλο Χωριό στέκει σκαρφαλωμένο το Μικρό Χωριό. Φαντάζει σαν φωτογραφία «τραβηγμένη» μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν εγκαταλείφτηκε από τους κατοίκους του, οι οποίοι έφυγαν ψάχνοντας μια καλύτερη τύχη. Τα σπιτάκια του μένουν εκεί, πέτρινα, περήφανα, αλλά «ξέσκεπα», αφού οι ξύλινες σκεπές και τα κουφώματα ήταν πολύτιμα υλικά και χρησιμοποιήθηκαν για να χτιστούν τα σπίτια στα Λιβάδια, έχουν «παγώσει» στο χρόνο. Εκεί, που άλλοτε ήταν το κεφαλοχώρι της Τήλου, έχει απομείνει να κοιτά από ψηλά αγέρωχη η εκκλησία του χωριού, ενώ το βράδυ λειτουργεί το ομώνυμο μπαράκι με αξέχαστη θέα και μοναδική ατμόσφαιρα, αφού τα ελάχιστα φωτισμένα σπίτια επιτρέπουν στα εκατομμύρια αστέρια να στείλουν τη λάμψη τους.

Μικρός τόπος τεράστια αγκαλιά

Η Τήλος παρά το μικρό της μέγεθος και τις πολλές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι και η δημοτική αρχή, έχει ανοίξει μια τεράστια αγκαλιά φιλοξενώντας οικογένειες προσφύγων σε μια αξιοπρεπή δομή που βρίσκεται στα Λιβάδια. Οι πρόσφυγες εντάσσονται σιγά σιγά στην καθημερινότητα του νησιού και ζουν αρμονικά με τους ντόπιους, καθιστώντας το νησί παράδειγμα προς μίμησης.

Πέρα από τα αξιοθέατα, το φυσικό κάλλος και τις περιβαλλοντικές ευαισθησίες του νησιού, η Τήλος είναι ένας τόπος που σε μαγνητίζει με την απλότητα, την καθαρότητα και την αγνότητα της. Με λίγα λόγια η Τήλος είναι ένας κρυφός παράδεισος, ξεχασμένος από τον άνθρωπο, αλλά ευλογημένος από το θεό. Όταν πας δεν την ξεχνάς και σίγουρα θα θες να ξαναπάς!

 

Σημείωση: Έκθεση 3D για τον ελέφαντα της Τήλου λειτουργεί από της αρχές Σεπτέμβρη στο Μουσείο Γεωλογίας και Παλαιοντολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με τίτλο «Elephas tiliensis,  Νάνος και τρισδιάστατος», και θα διαρκέσει έως και τις αρχές του 2017. Ώρες λειτουργίας 9 το πρωί έως τις 13.30, μετά το μεσημέρι. Το Μουσείο βρίσκεται στοΤμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος στην Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου.

 

Μαρία Μπαλούρδου

 

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο: