Γλουτένη.

Η γλουτένη είναι πρωτεΐνη του ενδοσπερμίου του μαλακού σιταριού, κριθαριού και σίκαλης, η οποία αποτελείται από τη γλοιαδίνη και γλουτελίνη.

Η γλοιαδίνη είναι διαλυτή σε 70% αλκοόλη και η γλουτελίνη είναι διαλυτή σε αραιά οξέα ή αλκάλια.Το σύνολο αυτών στο νερό δίδει μια κολλοειδή ουσία το σώμα της γλουτένης.

Στη γλουτένη οφείλεται το «φούσκωμα» του ζυμαριού του ψωμιού. Δημητριακά με υψηλή περιεκτικότητα σε γλουτένη είναι το σιτάρι, το ντίνκελ, το μονόκοκκο, το σκληρό σιτάρι και η σίκαλη. Βρώμη και κριθάρι έχουν μια χαμηλή αναλογία γλουτένης. Δημητριακά όπως τεφ, κεχρί, καλαμπόκι, ρύζι και καθώς και ψευδο-δημητριακά όπως κινόα, αμάρανθος και το φαγόπυρο είναι χωρίς γλουτένη.

Λόγω της κολλοειδούς δομής της δημιουργεί συσσωματώματα με τους κόκκους του αμύλου και σε πλήρη συμβολή με τη μαγιά (ζυμομύκητες του γένους Saccharomyces) δημιουργούν μικρούς θύλακες αέρα (διοξειδίου του άνθρακα) που δημιουργούν οι ζύμες με τον μεταβολισμό τους.

Η γλουτένη μπορεί να δίνει μεγάλο πλεονέκτημα στην αρτοποιία αλλά σε μια ομάδα ανθρώπων δημιουργεί δυσανεξία που ονομάζεται κοιλιοκάκη και στομαχο-εντερικά προβλήματα.

Άτομα που παρουσιάζουν δυσανεξία στη γλουτένη, μπορούν να καταναλώσουν άλλες τροφές, που είναι επίσης πλούσιες σε άμυλο/υδατάνθρακες, όπως ρύζι, καλαμπόκι, κεχρί, κινόα και φαγόπυρο είτε ολόκληρους τους καρπούς, είτε ως αλεύρια.

Μία διατροφή απαλλαγμένη από γλουτένη είναι απαραίτητη σε ασθενείς που πάσχουν από κοιλιοκάκη, η οποία είναι μία φλεγμονώδης κατάσταση του λεπτού εντέρου λόγω μόνιμης δυσανεξίας στη γλουτένη.

Γλουτένη: Μύθοι και αλήθειες

Τελικά να αποφεύγουμε τι γλουτένη ή όχι; Καιρός να ξεδιαλύνουμε τους μύθους και να κρατήσουμε τις αλήθειες. Όλα όσα πρέπει να ξέρετε.

Τον τελευταίο καιρό στο στόχαστρο των δήθεν ειδημόνων της διατροφής (ηθοποιών, μοντέλων, τραγουδιστριών και άλλων) έχουν μπει τα τρόφιμα που περιέχουν γλουτένη. Αρκετοί λοιπόν έχουν την εντύπωση ότι η γλουτένη είναι κάτι ανθυγιεινό και ότι σχετίζεται με την αύξηση του βάρους. Ας δούμε όμως τα πράγματα σοβαρά και σε επιστημονική βάση. Η γλουτένη είναι μια πρωτεΐνη η οποία βρίσκεται κυρίως στα δημητριακά, όπως το σιτάρι, το κριθάρι, η σίκαλη, και στα προϊόντα τους, όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά, οι φρυγανιές, τα παξιμάδια και άλλα αρτοσκευάσματα, καθώς επίσης σε ορισμένα είδη γάλακτος ή γιαουρτιού με δημητριακά ή φρούτα.

Επίσης, σε ορισμένα είδη αλλαντικών και τυριών, όπως τα λουκάνικα, το παριζάκι, οι κονσέρβες κρέατος, το ροκφόρ, το blue cheese και στα κρεμώδη τυριά. Γλουτένη μπορεί να υπάρχει επίσης σε μαγιονέζες και σε μουστάρδες εμπορίου, καθώς και σε dressing για σαλάτες, όπως και σε κονσερβοποιημένα φρούτα, λαχανικά και όσπρια. Τέλος, η γλουτένη προστίθεται ως συντηρητικό και σε ορισμένους χυμούς και ποτά με συντηρητικά ή πρόσθετα, στην μπίρα αλλά και σε ποτά από βύνη.

Υπάρχουν ορισμένα άτομα τα οποία πάσχουν από μια χρόνια πάθηση του λεπτού εντέρου, κυρίως κληρονομούμενη, την κοιλιοκάκη (εντεροπάθεια από δυσανεξία στη γλουτένη), και όταν καταναλώσουν γλουτένη, εμφανίζουν συμπτώματα όπως διάρροια, εμετούς, ελλιπή ανάπτυξη λόγω δυσαπορρόφησης θρεπτικών συστατικών και απώλεια σωματικού βάρους. Τα συμπτώματα της νόσου μειώνονται όταν ο ασθενής ακολουθεί δίαιτα ελεύθερης γλουτένης.

Από την άλλη, υπάρχει και μια κατηγορία ανθρώπων οι οποίοι δεν έχουν διαγνωστεί με κοιλιοκάκη, εμφανίζουν όμως μια ευαισθησία με κάποια ελαφρά συμπτώματα όταν καταναλώνουν γλουτένη. Σε φυσιολογικές ωστόσο συνθήκες και καταστάσεις δεν υπάρχει κανένας λόγος να αφαιρέσουμε τη γλουτένη από τη διατροφή μας θεωρώντας ότι αυτό θα μειώσει το βάρος μας ή ότι τελικά είναι υπεύθυνη για το πρήξιμο στην κοιλιά. Κλείστε λοιπόν τα αφτιά και τα μάτια σας στις δίαιτες χωρίς γλουτένη. Αν ένα προϊόν χωρίς γλουτένη σας αρέσει γευστικά, σαφέστατα και μπορείτε να το καταναλώνετε, στο πλαίσιο όμως μιας διατροφής η οποία θα πρέπει να είναι ισορροπημένη και πλήρης.

Γλουτένη: Νομοθεσία

Η ενωσιακή και εθνική νομοθεσία, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις διατροφικές ιδιαιτερότητες των ατόμων που πάσχουν από κοιλιοκάκη, θέτει ειδικές απαιτήσεις για τα τρόφιμα που προορίζονται για την ειδική αυτή κατηγορία πληθυσμού ώστε να μπορούν να τα καταναλώνουν με ασφάλεια. Αυτό επιτυγχάνεται υποβάλλοντας σε ειδική επεξεργασία τα τρόφιμα που αποτελούνται ή περιέχουν ένα  ή περισσότερα συστατικά από σιτάρι, σίκαλη, κριθάρι, βρώμη ή διασταυρούμενες ποικιλίες τους για τη μείωση της γλουτένης ή και αντικαθιστώντας το σιτάρι, τη σίκαλη, το κριθάρι, τη βρώμη ή τις διασταυρούμενες ποικιλίες τους με άλλα συστατικά που δεν περιέχουν γλουτένη. Τα τρόφιμα αυτά πρέπει υποχρεωτικά να φέρουν την ένδειξη «χωρίς γλουτένη» ή «πολύ χαμηλή ποσότητα γλουτένης», εφόσον η περιεκτικότητα σε γλουτένη στο τελικό προϊόν δεν υπερβαίνει τα 20 mg/Kg ή τα 100 mg/Kg προϊόντος αντίστοιχα.

Όσον αφορά στα συσκευασμένα τρόφιμα, ο καταναλωτής οφείλει να διαβάζει προσεχτικά τη λίστα συστατικών στις ετικέτες των τροφίμων, καθώς το τρόφιμο μπορεί να περιέχει γλουτένη ή ακόμη και ίχνη αυτής. Όσον αφορά στα μη προ-συσκευασμένα τρόφιμα που διατίθενται απευθείας στον τελικό καταναλωτή, η πληροφορία για την παρουσία γλουτένης πρέπει να είναι άμεσα διαθέσιμη και προσβάσιμη στον χώρο πώλησης – προσφοράς των μη προ-συσκευασμένων τροφίμων ή στις περιπτώσεις της πώλησης εξ αποστάσεως πριν την πραγματοποίηση της αγοράς.

Η δυσανεξία στη γλουτένη δεν πρέπει να αποτελεί άλλοθι για την αποφυγή αμυλούχων τροφών, οι οποίες αποτελούν τη βάση της μεσογειακής διατροφής και έχουν πολλαπλά οφέλη για την υγεία. Στα άτομα που πάσχουν από κοιλιοκάκη συστήνεται προσοχή τόσο ως προς την επιλογή προϊόντων απαλλαγμένων από τη γλουτένη όσο και ως προς την υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών επιλογών. Επικεντρωθείτε στα τρόφιμα που μπορείτε να καταναλώσετε κι όχι σε αυτά που δεν μπορείτε.

Πατσής Δημήτρης .

 

https://www.dailytvradio.gr

 

 

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο: