H Πηνελόπη Δέλτα αποτελεί έμπνευση

Η Πηνελόπη Δέλτα γεννήθηκε το 1874 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου κι ήταν το τρίτο παιδί του Εμμανουήλ Μπενάκη και της Βιργινίας Χωρέμη. Εκεί έζησε μέχρι και την εφηβεία, αν και ταξίδευε συχνά με την οικογένειά της στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Το έμφυτο συγγραφικό της ταλέντο εκδηλώθηκε ήδη από την παιδική της ηλικία.
Η Πηνελόπη Δέλτα είναι η γνωστότερη Ελληνίδα πεζογράφος των αρχών του 20ού αιώνα και η μόνη ανάμεσα σε όλους τους λογοτέχνες της ίδιας εποχής, που το έργο της ήταν σχεδόν αποκλειστικά προσανατολισμένο στο παιδικό αναγνωστικό κοινό, παρόλο που διαβάζεται με ενδιαφέρον και από τους μεγάλους. Μεγάλη θεωρείται και η συμβολή της στη συγκέντρωση προφορικών πηγών της σύγχρονης ιστορίας. Ξεκινώντας με τις καταγραφές των απομνημονευμάτων των μακεδονομάχων, οι οποίες αποτελούν σήμερα πολύτιμες ιστορικές πηγές, κατόρθωσε να συλλέξει προφορικές μαρτυρίες και διηγήσεις για τα πιο σημαντικά, πολιτικά και πολεμικά, γεγονότα του καιρού της. Η ευαισθησία της στα εθνικά θέματα και η οικογενειακή της παράδοση δεν την άφηναν αμέτοχη στις δύσκολες στιγμές της χώρας.
Τα μυθιστορήματα της έχουν κατά καιρούς χαρακτηριστεί για εθνοκεντρισμό και πατριδολατρία. Η Δέλτα επενδύει κυρίως στο συναίσθημα του αναγνώστη και όχι στο μυαλό, καθώς τα βιβλία της προωθούν την αυτοθυσία και τον ηρωισμό, αξίες που παρουσιάζονται αναλλοίωτες και διαχρονικές, και που ανέκαθεν χαρακτήριζαν μια ελληνική ψυχή.
Το αυτοβιογραφικό στοιχείο είναι ένα ακόμα σημάδι που είναι έντονο στα περισσότερα βιβλία της. Ο τρόπος ζωής της, το περιβάλλον της και οι άνθρωποι της, συχνά αποτελούσαν σημείο έμπνευσης γα την ίδια. Η Π. Δέλτα πρέπει να αναφερθεί κάπου εδώ ότι διαχειρίζεται όχι μόνο το παιδικό αλλά και το γυναικείο ακροατήριο, στο οποίο απευθύνεται με πρωτοποριακά για την εποχή της μηνύματα.
Στις 27 Απριλίου 1941, ημέρα όπου τα γερμανικά στρατεύματα καταλαμβάνουν την Αθήνα, η Πηνελόπη Δέλτα αυτοκτονεί παίρνοντας δηλητήριο (είχαν προηγηθεί και άλλες απόπειρες αυτοκτονίας στο παρελθόν). Πέθανε στις 2 Μαΐου. Στον τάφο της, στον κήπο του σπιτιού της, χαράχτηκε η λέξη ΣIΩΠH.
Αδιαμφισβήτητα, η ζωή και το έργο της Π. Δέλτα αποτελούν το συνδυασμό ιστορίας, ιδεολογίας, προσωπικής μαρτυρίας, καταγραφής και συμμετοχής, έρευνας και συλλογής στοιχείων, προσωπικής τοποθέτησης, ανάπτυξης συναισθημάτων και σχέσεων με υπαρκτά πρόσωπα της εποχής. Πρόκειται για μια συγγραφέα όπου η πολιτική και ο ανθρωπισμός συνδέονται με την παιδική λογοτεχνία και η ίδια απευθύνεται στα παιδιά και στους εφήβους ίσως με χαρακτήρα διδακτικό. Παρόλ’ αυτά, τα έργα της έγιναν αγαπητά και από τους ενήλικες, που πιθανόν να τα προσέγγιζαν με μια πιο υπεύθυνη ματιά. Για την Πηνελόπη Δέλτα έχουν γραφτεί κριτικές, η πλειοψηφία των οποίων μιλά για εκείνη με ευλάβεια και σεβασμό.
Στη συνέχεια παραθέτω δύο ποιήματα εμπνευσμένα από τις πεποιθήσεις και τα συναισθήματα της Π. Δέλτα, από μία νέα και ταλαντούχα νηπιαγωγό, τη Σοφία Κουταλέλλη. Όπως υποστηρίζει η ίδια «Αυτό που αποτυπώνεται στα παρακάτω ποιήματα είναι η περίσσια αγάπη της Π. Δέλτα για την πατρίδα της, γεγονός που την έκανε να αυτοκτονήσει προκειμένου να μη δει τους Γερμανούς να κατακτούν την Ελλάδα.»

 

ΠΟΙΗΜΑ 1ο

«Πατρίδα μου, πατρίδα μου»

Πατρίδα μου πατρίδα μου
Τον πόλεμο ν’ αντέξεις
Τους Γερμανούς που έρχονται
Να δεις να τους παλέψεις

Πατρίδα μου πατρίδα μου
Ελπίδα μη πετάξεις
Σαν πούπουλο να ελευθερωθείς
Καρδιά μην υποτάξεις

Πατρίδα μου πατρίδα μου
Το σώμα μου δικό σου
Εμπρός εδώ θα σκοτωθώ
Πριν ζήσω το χαμό σου

ΠΟΙΗΜΑ 2ο
«Αίνιγμα»

Είν’ η ελπίδα στις καρδιές μας
Κι ένας δάσκαλος του νου
Χρώμα γαλάζιο οι ψυχές μας
Μ’ ένα άγγιγμα νερού
Ποιο χαλάζι και ποια ψύχρα
Ποια βροχή ποια καταιγίδα
Στις ψυχές μας ήλιο βγαίνει
Με το άκουσμα «ΠΑΤΡΙΔΑ»

 

 

 

ΚΟΥΤΑΛΕΛΛΗ ΜΑΡΙΑ

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο: