Πόσα ήθη και έθιμα χωράει ένας τόπος;

Στην Ελλάδα, η παράδοση είναι ακόμα ζωντανή. Σε αρκετά μέρη συναντάμε ντόπιους ντυμένους με τις παραδοσιακές φορεσιές του τόπου τους: στην Κρήτη οι πρεσβύτεροι φορούν με περηφάνια τα στιβάνια και τις κρητικές βράκες τους ή το μαύρο μαντήλι, στην Κάρπαθο οι γυναίκες είναι στολισμένες με τις πολύχρωμες τοπικές φορεσιές, στο Μέτσοβο οι άντρες ντύνονται με τις φορεσιές των Βλάχων.

Ακόμα πιο ισχυρό «παρών» όμως στην κουλτούρα της καθημερινότητας στην Ελλάδα δίνουν οι παραδοσιακοί χοροί, με τη βοήθεια παραδοσιακών οργάνων, που κατασκευάζονται ακόμη σε δεκάδες εργαστήρια σε γιορτές και εκδηλώσεις όλο τον χρόνο.

Ενδιαφέρον προκαλούν οι παραδοσιακοί νησιώτικοι γάμοι με το στόλισμα της νύφης. Γαμήλιες πομπές στα σοκάκια με συνοδεία οργάνων και κεράσματα. Ξεχωρίζει το περίπλοκο τελετουργικό του Λευκαδίτικου γάμου.

Τα «διονυσιακά» καρναβάλια στην Πάτρα, στην Αγιάσο της Λέσβου, με ρίζες στον 17ο αιώνα, με τους «κουδουνάτους πειρασμούς» και τα μουντζουρώματα της Καθαρής Δευτέρας – αλλά και τα Ραγκουτσάρια, στην Καστοριά, με ρίζα στις Διονυσιακές γιορτές, ένα ατέλειωτο ξεφάντωμα στους δρόμους, με χάλκινα όργανα και μασκαράδες.

Ακόμη κάποιες άλλες συμβολικές πρακτικές όπως τα χοιροσφάγια, το σφάξιμο του οικόσιτου χοιρινού στην Κρήτη και στα νησιά του Αιγαίου, οι τελετές δενδρολατρείας στον Κόφινα του νομού Ηρακλείου και το κάψιμο των στεφανιών της Πρωτομαγιάς.

Ξεχωριστή θέση στην ελληνική παράδοση έχει και ο εορτασμός του Πάσχα, καθώς σε πολλές πόλεις και νησιά υπάρχουν σπουδαία τοπικά έθιμα: Η Μεγάλη Εβδομάδα του Πάσχα στην Κέρκυρα με τους μπότηδες και τη μαστέλα. Η κατανυκτική ακολουθία του Νιπτήρος (αναπαράσταση του Μυστικού Δείπνου) τη Μ. Πέμπτη στην Πάτμο και η περιφορά του Επιταφίου σε όλους τους οικισμούς του Αιγαίου.

Σε ξωκλήσια και εκκλησίες όλο τον χρόνο τα πανηγύρια δεν σταματούν. Στην Αγιάσο της Λέσβου, την ημέρα της γιορτής του Προφήτη Ηλία, καβαλάρηδες με στολισμένα άλογα ανεβαίνουν στο εκκλησάκι όπου κάποιος από αυτούς, μετά από κλήρωση, κατεβάζει στο χωριό την εικόνα του Προφήτη Ηλία. Ξεχωριστές είναι φυσικά και η μεγάλη γιορτή του Δεκαπενταύγουστου στην Παναγία της Τήνου, στην Εκατονταπυλιανή της Πάρου, στη Χοζοβιώτισσα της Αμοργού.

Βλάχοι, Κρητικοί, Ηπειρώτες, Μακεδόνες, Νησιώτες του Αιγαίου και του Ιονίου, Πόντιοι, Μικρασιάτες, Θράκες, Τσάκωνες, Σαρακατσάνοι, Μανιάτες, Αρβανίτες… Οι ρίζες των Ελλήνων βαθιές και περίπλοκες. Ρίζες που εξαπλώνονται στα βάθη των αιώνων, αλλά και στα πέρατα της γης. Ένα συναρπαστικό μωσαϊκό «φυλών», που αιώνες τώρα κατοικούν ή ταξιδεύουν προς την Ελλάδα ή μετακινούνται από τόπο σε τόπο μέσα στα σύνορά της. Μοναδική πολυμορφία μιας χώρας μικρής, μα απέραντης. Μιας χώρας θαλασσινής, με ανοιχτούς ορίζοντες.

Δεκάδες διαφορετικοί μικρόκοσμοι. Μικρότεροι κύκλοι μέσα στον μεγάλο που τους ενώνει. Ο κάθε ένας με τα δικά του χαρακτηριστικά ήθη και έθιμα, γιορτές, γαστρονομία και τοπικά προϊόντα, λαϊκή τέχνη, φορεσιές, αρχιτεκτονική, χορούς, τραγούδια, γλωσσικά ιδιώματα…

ΚΟΥΤΑΛΕΛΛΗ ΜΑΡΙΑ

 

https://www.dailytvradio.gr

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο: